AI-tekst vs. AI-code

Ik ben niet zo naïef (of vergeetachtig) te denken dat LinkedIn ooit een fijne plek is geweest – een broedplek waar getalenteerde professionals hun weloverwogingen meningen over hun vakgebied met elkaar deelden, zoiets. Maar, en ik zeg nu vast niks controversieels, sinds de opkomst van LLM’s is het niet meer hetzelfde. De hoeveelheid gegenereerde lucht die dagelijks op LinkedIn de ether in wordt geslingerd, is stuitend, en de zekerheid waarmee die nonsens wordt gedebiteerd is om te huilen zo lachwekkend.

Het heeft iets gênants wanneer ogenschijnlijk intelligente mensen AI-gegenereerde teksten presenteren als hun eigen ideeën – zeker (maar niet uitsluitend) als het opzichtig gegenereerd is. Maar waarom vind ik dat? Immers, ik genereer ook tekst met hulp van AI – alleen is de tekst die ik genereer code, en code schrijven is, nota bene, mijn werk, of toch op z’n minst een deel ervan. Ben ik dan geen vreselijke hypocriet?1


*

Is tekst genereren hetzelfde als code genereren? Dat hangt ervan af: zijn tekst en code hetzelfde? Hebben ze hetzelfde doel?


*

Je zou kunnen stellen: beide zijn beide vehikels om ideeën over te brengen. Bij tekst is die functie overduidelijk, bij code misschien niet onmiddellijk. Maar de code die we schrijven (of schreven?) dient wel degelijk het doel begrepen te worden door anderen of onszelf op een later tijdstip. Immers, de code moet onderhouden worden. En om onderhoudbaar te kunnen zijn, moet de code duidelijk een idee uitdrukken. De code moet een welonderscheiden plek innemen in het mentale model van de ontwikkelaar, wil deze ermee kunnen werken. Martin Fowler zei niet voor niets:

Any fool can write code that a computer can understand. Good programmers write code that humans can understand.2


*

Maar anders dan tekst, is code niet een eindproduct.

De code is primair een middel: om een bepaald probleem op te lossen. Code is utilitair, een noodzakelijk kwaad; dat wat we moeten doen om een ander doel te bereiken. Fantastisch onderhoudbare code die geen probleem oplost, is waardeloze code. Code lost een probleem op en brengt daarnaast een idee over, opdat ze in de toekomst aangepast kan worden en andere problemen op kan lossen.3

Misschien kun je het zo zeggen: de code is accidenteel. Als het probleem op een andere (maar even eenvoudige) manier kan worden opgelost, dan is dat een even goede oplossing.

De functie van tekst is anders. Het primaire doel van tekst is over te brengen wat het overbrengt4 – aan een ander en/of aan mezelf. De tekst is geen toevallig bijproduct van een andere bezigheid. De tekst is een doel op zichzelf.


*

En uit het feit dat ik deze tekst overbreng, volgt dat ik achter de ideeën in de tekst sta. En ik sta achter die ideeën, omdat ik ze, in het proces ze te verwoorden, heb overdacht, misschien zelfs wel doorleefd – dat mocht je aannemen.5

Ik ben niet naïef: veruit de meeste ideeën die ik verwoord, heb ik niet zelf bedacht. Maar ik heb ze me wel eigen gemaakt, in meer of mindere mate, in een poging ze in mijn eigen woorden te gieten. Vergeet niet: te schrijven is te denken.

Daarom is het gênant wanneer iemand een idee verkondigt in een vorm die door AI is gegenereerd. Het is een betekenisloze, frivole bezigheid. (En, zonder moraalridder te willen spelen, een premier onwaardig.6)


*

Maar het is ook niet zo simpel: code genereren goed, teksten genereren slecht.

Ik heb wel eens een e-mail genereerd omdat ik de tijd en zin niet kon vinden om de juiste formulering te vinden. Maar: die e-mail was louter utlitair; hij bevatte een verzoek, diplomatisch verwoord. Het was geen uiting van mijn eigen overtuigingen.

Anderszijds: er zijn delen van de code die ik nooit door AI zou laten generen, omdat het handmatig uitschrijven van deze code instrumenteel is voor het goed kunnen doen van mijn werk. Denk aan het opstellen van een logisch domeinmodel. Het creëren van zo’n model is een oefening in het bouwen van een theorie die me in staat stelt met domeinexperts te communiceren.


*

Dan: waar leiden deze overwegingen naartoe? Het lukt me niet altijd mijn gedachten in een coherente richting te dwingen. – Is dat zo erg? Het maakt me mens.

Wie een mooi rond, coherent verhaal wil, vraagt het maar aan AI.


  1. Het antwoord is en moet zijn: ja. Maar de vraag is: ook wat dit onderwerp aangaat? ↩︎

  2. Het citaat komt uit Refactoring, dat ik crimineel onderschatte door het slechts een eervolle vermelding te geven in mijn toplijst van 2021. In 2024 zette ik mijn fout recht in deze blog. ↩︎

  3. Ik heb het hier over software die in een businesscontext wordt ontwikkeld. Maar: andere contexten zijn denkbaar. Sam Aaron benadert software in dit praatje als een middel tot zelfexpressie, waarmee hij zichzelf in een humanistische programmeercultuur positioneert. ↩︎

  4. De formulering is bewust vaag, omdat teksten verschillende dingen kunnen overbrengen. Informatieve teksten brengen informatie over, maar een verhalende tekst niet per se. Zo’n tekst zou bijvoorbeeld primair ter vermaak kunnen dienen. Als het verhaal dat over weet te brengen, dan is het een geslaagde tekst, zonder dat er een ander doel mee hoeft te worden vervuld. ↩︎

  5. In dit opiniestuk over dit onderwerp, van filosoof Maarten Boudry, kon ik me prima vinden. ↩︎

  6. Welke dynamiek bracht Rob Jetten ertoe AI te gebruiken om over te brengen hoe indrukwekkend kamp Westerbork wel niet is? Wie geïnteresseerd is in die vraag, doet er goed aan de video’s op Carefree Wandering te bekijken, het YouTubekanaal van filosoof Hans-Georg Moeller. Zijn notie van profilicity is zeer verhelderend in deze context. ↩︎

communicatie · kernwaarden · kunstmatige intelligentie · mentaal model